IBONG ADARNA

Virgeng Ináng mariquit

Emperadora sa Langit,

tulungan po yaring isip

matutong macapagsulit.

Sa aua mo po't, talaga

Vírgeng ualang macapára,

acong hamac na oveja

hulugan nang iyong gracia.

Dila co'i iyóng talasan

pauiin ang cagarilán,

at nang mangyaring maturan

ang munting ipagsasaysay.

At sa tanang nangarito

nalilimping auditorio,

sumandaling dinguin ninyo

ang sasabihing corrido.

Na ang sabi sa historia

nang panahong una-una,

sa mundo'i nabubuhay pa

yaong daquilang monarca.

At ang caniyang esposa

yaong mariquit, na reina,

ang pangala't bansag niya

ay si doña Valeriana.

Itong hari cong tinuran

si don Fernando ang ngalan

ang caniyang tinubuan

ang Berbaniang caharian.

Ang haring sinabi co na

ay may tatlóng anác sila,

tuturan co't ibabadyá

nang inyo ngang maquilala.

Si don Pedro ang panganay

na anác nang haring mahal,

at ang icalaua naman

si don Diego ang pangalan.

Ang icatlo'i, si don Juan

ito'i siyang bunsong tunay,

parang Arao na sumilang

sa Berbaniang caharian.

Ito'i, lalong mahal baga

sa capatid na dalaua,

salang malingat sa mata

nang caniyang haring amá.

Para-parang nag-aaral

ang manga anác na mahal,

malaqui ang catouaan

nang hari nilang magulang.

Ay ano'i, nang matuto na

yaong tatlóng anác niya,

ay tinauag capagdaca

nitong daquilang monarca.

Lumapit na capagcuan

ang tatlóng príncipeng mahal,

cordero'i, siyang cabagay

nag-aantay pag-utusan.

Anáng hari ay ganitó

caya co tinauag cayó,

dito sa itatanong co

ay sabihin ang totoó.

Linoob nang Dios Amá

na cayo'i, nangatuto na,

mili cayó sa dalaua

magpare ó magcorona.

Ang sagót nila at saysay

sa hari nilang magulang,

capua ibig magtangan

nang corona't, cetrong mahal.

Nang itó ay maringig na

nang haring canilang amá,

pinaturuan na sila

na humauac nang espada.

Sa Dios na calooban

sa canilang pag-aaral,

di nalao'i, natutuhan

ang sa armas ay pagtangan.

Ito'i, lisanin co muna

yaong pagcatuto nila,

at ang aquing ipagbadyá

itong daquilang monarca.

Nang isang gabing tahimic

itong hari'i, na-iidlip,

capagdaca'i, nanaguinip

sa hihigán niyang banig.

At ang bungang panaguimpan

nitong hari cong tinuran,

ang anác na si don Juan

pinag lilo at pinatay.

Ang dalauang tampalasang

sa caniya ay pumatáy,

inihulog at iniuan

sa balón na calaliman.

Sa pananaguinip bagá

nitong mahal na monarca,

nagbangon capagcaraca

sa hihigán niyang cama.

At hindi nanga na-idlip

sa malaqui niyang hapis,

sa hirap na masasapit

niyong bunsong ini-ibig.

Ito ang niyang dahilán

nang sa bungang panaguimpan

tuloy ipinagcaramdam

at sa banig ay naratay.

Nagpatauag nanga rito

marurunong na médico,

dili masabi cun anó

ang saquit nang haring itó.

Sa gayong carami bagá

medicong tinauag nila,

ay ualang macapagbadyá

sa saquít na dinadalá.

Ay mayroon namang isá

na bagong cararating pa,

siyang nagpahayag bagá

saquit nang bunying alteza.

Ang damdam mo haring mahal

ay galing sa panaguimpán,

sa iyo'i, aquing tuturan

ang iyo pong cagamutan.

May isang ibong maganda

ang pangalan ay Adarna,

cun marinig mong magcantá

ang saquít mo'i, guiguinhaua.

Sa Tabor na cabunducan

ang siyang quinalalaguian,

cahoy na hinahapunan

Piedras Platas ang pangalan.

Cun arao ay uala roon

itong encantadang ibon,

sa iba sumasalilong

at nagpapaui nang gutom.

Cun gabing catahimican

ualang malay ang sino man,

ay siyang pag-oui lamang

sa Tabor na cabunducan.

Cayá mahal na monarca

yao'i, siyang ipacuha,

gagaling pong ualang sala

ang saquít mong dinadalá.

Nang sa haring mapaquingan

ang caniyang cagamutan,

capagdaca'i, inutusan

ang anác niyang panganay.

Si D. Pedro'i, tumalima

sa utos nang haring amá,

iguinayác capagdaca

cabayong sasac-yán niya.

Yao nanga't, lumacad na

cabunducan ang pinuntá,

at hahanaping talagá,

mahal na ibong Adarna.

Mahiguit na tatlong buan

paglacad niya sa párang,

at hindi nga maalaman

ang Tabor na cabunducan.

May dinatnang landás siya

mataas na pasalungá,

tumahan capagcaraca

itong príncipeng masiglá.

Sa masamáng capalaran

sa Dios na calooban,

nang dumating sa ibabao

cabayo niya'i, namatáy.

Di anong magagaua pa

uala nang masac-yán siya,

ang bastimento'i, quinuha

at lumacad capagdaca.

Sa Dios na calooban

na sa tanong bininyagan,

dumating siyang mahusay

sa Tabor na cabunducan.

May cahoy siyang naquita

na tantong caaya-aya,

sa caagapay na ibá

siyang tangi sa lahat na.

Ang daho'i, sacdal nang inam

para-parang cumiquinang,

diamante'i, siyang cabagay

sa mata'i, nacasisilao.

Ang naisipan nga niya

sa loob at ala-ala,

doon na tumiguil bagá

itong príncipeng masiglá.

Ang nasoc sa calooban

ang cahoy na ito'i, siyang

marahil hinahapunan

nang ibong cong pinag-lacbay.

Ay ano'i, nang gagabi na

ang Arao ay lulubóg na,

madláng ibo'i, narito na

at manga cauan ang ibá.

Sa gayóng daming nagdaan

ualang dumápo isa man,

naguló ang gunam-gunam

nitong príncipeng timtiman.

Ganitong diquit na cahoy

ualáng ibong humahapon,

aco'i, dito nalingatong

paghihintay cong malaon.

Ang nasoc sa ala-ala

sa loob niyang mag-isá,

ang siya ay magpahingá

at búcas lumacad siya.

Humilig nanga't, sumandal

doon sa cahoy na mahal,

sa malaquing capaguran

siya'i, tambing nagulaylay.

Ay ano'i, nang tahimic na

ang gabí ay lumalim na,

siya nangang pagdating na

niyong ibong encantada.

Dumapo na siyang agad

sa cahoy na Piedras Platás,

balahibo ay nangulág

pinalitán niyang agad.

At capagdaca'i, nagcantá

itong ibong encantada,

ang tinig ay sabihin pa

tantong caliga-ligaya.

Ang príncipe ay hindi na

nacaringig nang pagcantá,

pagtúlog ay sabihin pa

himbing na ualang capara.

Ang sa ibong ugali na

cun matapos na magcantá,

ay siyang pag-táe niya

at matutulog pagdaca.

Sa masamáng capalaran

ang príncipe'i, natai-an,

ay naguing bató ngang tunay

ang catauan niyang mahal.

Di anong magágaua pa

nang siya'i, maguing bató na,

paghihintay sabihin pa

nang haring caniyang amá.

At nang maguing isang-taon na

hindi dumarating bagá,

inutusan capagdaca

si don Diegong pangalauá.

Sumunód at di sumuay

sa hari niyang magulang,

iguinayác capagcuan

cabayo niyang sasac-yán.

Pagca-handa'i, lumacad na

cabunducan ang tinumpá,

at hahanapin nga niya

ang bunying ibong Adarna.

Mahiguit sa limang buan

nag-lacad niya sa párang,

hindi naman maalaman

ang Tabor na cabunducan.

Nang siya ay dumating na,

sa daan na pasalunga,

nagtuloy at umahon na

itong príncipeng masiglá.

Sa masamáng capalaran

nang dumating sa ibabao,

nabual nanga't, namatay

ang cabayong sinasac-yán.

Di anong magagaua pa

sa cabayong namatay na,

ang báon niya'i, quinuha

at lumacad capagdaca.

Nang siya'i, dumating naman

sa Tabor na cabunducan,

may cahoy siyang dinatnan

diquít ay di ano lamang.

Nang caniyang mapagmalas

ang cahoy Piedras Platas,

ang dahon ay cumiquintáb

diquít ay ualang catulad.

Ang nasoc sa ala-ala

nitong príncipeng magandá,

cahoy na caaya-aya

hapunán niyong Adarna.

Sa puno nang cahoy baga

may bató siyang naquita,

cristal ang siyang capara

nacauiuili sa matá.

Doon niya napagmalas

ang cahoy na Piedras Platas

ang balát ay guintóng uagás

anaqui'i, may piedrerías.

Sa toua niya't, ligaya

sa cahoy niyang naquita,

oras nang á las cinco na

madlang ibo'i, nagdaan na.

Sa gayong daming nagdaan

manga ibong cauan-cauan,

ualang dumapo isa man

sa cahoy niyang namasdan.

Ganitong diquit na cahoy

ualang ibong humahapon,

ito'i, di co mapagnoynoy

cahalimbaua co'i, ulól.

Ang cahoy na caagapay

mayroong ibong nagdaan,

ito'i, siyang tangi lamang

bucód na hindi dapuan.

Cahit anong casapitan

ay hindi co tutugutan,

na cun anong cabagayán

sa cahoy na gaua't, laláng.

Ay ano'i, nang lumalim na

ang gabí ay tahimic na,

doon sa batóng naquita

ay nangublí capagdaca.

Ay ano'i, caalam-alam

sa caniyang paghihintay,

siya na nganing pagdatál

nang ibong Adarnang mahal.

Dumapo na nganing agád

sa cahoy na Piedras Platas,

at naghusay nangang caguiat

balahibong sadyang dilág.

Sa príncipeng napagmasdan

ang sa ibong cariquitan,

icao ngayo'i, pasasaan

na di sa aquin nang camay.

Ay nang macapaghusay na

itong ibong encantada,

ay siya nangang pagcantá

tantong caliga-ligaya.

Sa príncipenapaquingan

ang voces na sadyang inam,

capagdaca'i, nagulay-lay

sa caniyang pagcasandal.

Sino cayang di maidlip

sa gayong tinig nang voces,

cun marinig nang may saquít

ay gagaling siyang pilit.

Macapitong hintó bagá,

ang caniyang pagcacantá,

pitó naman ang hichura

balahibong maquiquita.

Nang matapos nganing lahat

yaong pitóng pagcocoplas,

ay tumáe namang agad

itong ibong sadyang dilág.

Sa casam-ang capalaran

si don Diego ay natai-an,

ay naguing bató rin naman

cay don Pedro'i, naagapay.

Di anong magagaua pa

nang siya'i, maguing bató na,

paghihintay sabihin pa

nang haring caniyang amá.

Hindi niya mautusan

ang anác na si don Juan,

at di ibig mahiualay

cahit susumandalí man.

Si don Jua'i, naghihintay

na siya ay pag-utusan,

aayao tauaguin naman

nang hari niyang magulang.

Siya nanga'i, nagcusa na

dumulog sa haring amá,

nag-uica capagcaraca

nang ganitong parirala,

Aco po'i, pahintulutan

nang haring aquing magulang,

aco ang quiquita naman

nang iyo pong cagamutan.

Ngayon ay tatlóng taón na

hindi dumarating bagá,

ang capatid cong dalaua

saquít mo po'i, malubha na.

Ang sagót nang haring mahal

bunsóng anác co don Juan

cun icao ay mahiualay

lalo co pang camatayan.

Mapait sa puso't, dibdib

iyang gayác mo't, pag-alís,

hininga co'i, mapapatid

cun icao'i, di co masilip.

Isinagót ni don Juan

ó haring aquing magulang,

sa loob co po'i, masucal

mamasdan quitang may damdam.

Cundi mo pahintulutan

ang aquing pagpapaalam,

ay di mo mamamalayan

ang pag-alis co't, pagpanao.

Sa uinicang ito naman

ang hari ay natiguilan,

at segurong magtatanan

ang príncipeng si don Juan.

Lumuhod na capagdaca

sa haráp nang haring amá,

bendición po'i, igauad na

siya cong maguing sandata.

Capagdaca'i, guinauaran

at siya'i, binendicionan,

at sa reinang iná naman

ay lumuhód capagcuan.

Ay ano'i, nang matapos na

na mabendicionan siya,

ay nagtindig capagdaca

itong príncipeng masiglá.

Ang despensa ay binucsán

nuha nang limang tinapay,

siyang babaunin lamang

sa talagang parurunan.

Di sumacay sa cabayo

nag-lacad nangang totoo,

ang príncipe nganing itó

cabunducan ang tinungo.

Doon sa paglacad niya

ualang tauong naquiquita,

paratí sa ala-ala

ang Vírgen Santa María.

Cung mahustong isang buan

paglacad niya sa parang,

ay siyang pagcain lamang

nang isang baong tinapay.

Sa isang buan ang isa

nang pagcaing muli niya,

parang nagpepenitencia

nang sa ibon ay pagquita.

Madai't, salita naman

at di co na pahabaan,

ay naguing apat na buan

pag-lacad niya sa parang.

Sa aua nang Vírgen Iná

cay don Juan de Berbania,

ay dumating capagdaca

sa daan na pasalunga.

Nang sa príncipeng matignan

taas niyong cabunducan,

lumuhód siya't, nagdasál

sa Vírgeng Ináng marangal.

Aco'i, iyong caauaan

Vírgeng calinis-linisan,

at aquin ding matagalán

itong mataas na daan.

Nang siya'i, matapos naman

pagtauag sa Vírgeng mahal,

nuha nang isang tinapay

at cumain capagcuan.

Sa limang tinapay bagá

na baon niyang talaga,

iisa na ang natira

na pangpauing gutom niya.

Nang matapos nang pagcain

sumalunga siyang tambing,

sa aua nang Ináng Vírgeng

ualang hirap na dinating.

Nang dumating sa ibabao

ang príncipeng si don Juan,

doo'i, caniyang dinatnán

isang leprosong sugatán.

Anitong leproso't, badyá

maguinoó po aniya,

na cun may baon cang dalá

aco po'i, limosán mo na.

Sa Dios po alang-alang

aco'i, iyong cahabagán,

cun gumaling ang catauan

ay aquin ding babayaran.

Isinagot ni don Juan

aco nga'i, mayroong taglay,

natirang isang tinapay

na aquing baon sa daan.

Dinucot na capagdaca

yaong tinapay na isa,

caniyang ibinigay na

sa leproso na naquita.

Anitong matanda't, saysay

pasasaan ca don Juan,

sabihin mo't, iyong turan

ang layon mo't, iyong pacay.

Anang príncipe at badyá

ganito po'i, maquinig ca,

sasabihin cong lahat na

ang sadya cong quiniquita.

Ang ama co'i, may damdam

sa banig ay nararatay,

ang ibong Adarna lamang

ang caniyang cagamutan.

Bucód dito ang isa pa

ngayon ay tatlóng taón na,

na hindi co naquiquita

ang capatid cong dalauá.

Anitong leproso bagá

don Juan maghihirap ca,

at sa pagca't, encantada

yaon ngang ibong Adarna.

Nguni't, ngayon ang bilin co

ay itanim sa pusó mo.

at nang hindi sapitin mo

na icáo ay maguing bató.

Sa iyong paglalacad diyan

ay may cahoy na daratnan,

diquít ay di ano lamang

cauili-uiling titigan.

Doo', huag tumiguil ca

na sa cariquitan niya,

totoong ualang pagsala

don Jua'i, mamamatay ca.

Sa ibaba'i, tumanao ca

may bahay cang maquiquita

ang magtuturo ay siya

doon sa ibong Adarna.

Yaring limos mong tinapay

ay cunin mo na don Juan,

nang may canin ca sa daan

sa láyo nang paroroonan.

Anitong príncipe't, badyá

ugali pagcabata na,

na cun mailimos co na

ay di co na quinucuha.

Pinipilit na ibigay

ang limos niyang tinapay,

umalis na si don Juan

siya'i, hindi pinaquingan.

Sa mahusay na pag-lacad

nitóng príncipeng marilág,

sumapit siyang liualas

sa cahoy na Piedras Platas.

Nang maquita ni don Juan

yaong cahoy na malabay,

loob niya'i, natiguilan

sa gayon ngang cariquitan.

Naualá sa ala-ala

yaóng bilin sa caniya,

parang naencanto siya

sa cahoy niyang naquita.

Sa caniyang pagmamalas

sa dahong nagsisiquintáb,

gayon din naman ang lahat

na anaqui'i, guintóng uagás.

Ay ano'i, caguinsa-guinsá

na sa panonoód niya,

ay parang pinucao bagá

ang caniyang ala-ala.

Tinutóp nanga ang noó

at nag uica nang ganito,

abá at nalimutan co

yaóng bilin nang leproso.

Sa ibabá'i, tumingin siya

ay may bahay ngang naquita,

lumacad na capagdaca

itóng príncipeng masiglá.

Nang dumating sa hagdanan

napatano capagconan,

capagdaca ay dumungao

isang ermitañong mahal.

Pinapanhic na sa bahay

ang príncipeng si don Juan,

at ang ermitaño naman

ang pagcai'i, inilagay.

Umupo na sa lamesa

nagsalo silang dalaua,

ay sa príncipeng naquita

tinapay na limos niya.

At nag-uica capagdaca

sa loob niyang mag-isa,

itong tinapay cong dalá

ay baquit narito baga.

Yaóng aquing linimosán

leprosong gagapang-gapang,

sacá dito'i, ibá naman

ermitaño ang may tangan.

Ngayo'i, hindi maisip co

sa Dios itong secreto,

anaqui'i, si Jesucristo

ang mahal na ermitaño.

Nang matapos ang pagcain

ermitaño ay nagturing,

don Jua'i, iyong sabihin

cun anong sadyá sa aquin.

Isinagot ni don Juan

sa ermitañong marangal,

gayon po'i, iyong paquingan

at aquing ipagsasaysay.

Ang sadyá co po aniya

dahil sa ibong Adarna,

igagamót na talagá

sa hari pong aquing amá.

Ang sagot nang ermitaño

don Juan iyang hanap mo,

maghihirap cang totoo

at ang ibo'i, encantado.

Isinagót niya naman

cahit aquing icamatáy,

ituro mo po ang lugar

at aquing paroroonan.

Ang sagot nang ermitaño

don Jua'i, maquiquita co,

na cun bagá nga totoó

ang pagsunód sa amá mo.

Ang cahoy mong naraanan

cauili-uiling pagmasdan,

yaon ang siyang hapunán

nang ibon mong pinapacay.

Na cun siya'i, dumating na

sa cahoy ay magcacantá,

at ang gabi'i, malalim na

ualang malay cahit isá.

At cun yao'i, matapos na

nang caniyang pagcacantá,

pitó naman ang hichura

balahibong maquiquita.

Ay nang iyong matagalán

pitóng cantang maiinam,

quita ngayon ay bibiguian

nang maguiguing cagamutan.

Naito at iyong cuha

pitóng dayap at navaja,

ito'i, siyang gamót bagá

na sa ibong encantada.

Balang isang cantá naman

ang catauan mo'i, sugatan,

at sa dayap iyong pigán

nang di mo macatulugan.

At cun ito'i, matapos na

nang macapitóng pagcantá,

ay siyang pagtáe niya

don Juan ay umilag ca.

Capag icao'i, tinamaan

nang táe nang ibong hirang,

maguiguing bató cang tunay

doon ca na mamamatáy.

Naito'i, cunin mo naman

ang cintas na guintong lantay,

pagca-hauac ay talian

at gapusin mong matibay.

Caya bunsó hayo ca na

at ang gabi'i, malalim na,

at malapit nanga bagá

dumating yaóng Adarna.

Yáo nanga si don Juan

sa Tabor na cabunducan,

at caniyang aabangan

ang ibong pinag-lalacbay.

Nang siya'i, dumating na

sa puno nang cahoy bagá

doon na hinintay niya

yaon ngang ibong Adarna.

Ay ano'i, caalam-alam

sa caniyang ipaghihintay,

ay siyang pagdating naman

niyaong ibong sadyang mahal.

Capagdaca ay naghusay

balahibo sa catauan,

ang cantá'i, pinag-iinam

cauili-uiling paquingan.

Naghusay namang mulí pa

itong ibong encantada,

umulit siyang nagcantá

tantong caliga-ligaya.

Nang sa príncipeng marinig

yaóng matinig na voces,

ay doon sa pagca-tindig

tila siya'i, maiidlip.

Quinuha na capagdaca

ang dala niyang navaja,

at caniyang hiniua na

ang caliuang camay niya.

Saca pinigán nang dáyap

nitong príncipeng marilág,

cun ang ibon ay magcoplas

ay nauaualá ang antác.

Di co na ipagsasaysay

pitóng cantáng maiinam,

at ang aquin namang turan

sa príncipeng cahirapan.

Pitóng cantá'i, nang mautás

nitong ibong sacdal dilág,

pitó rin naman ang hilas

cay don Juang naguing sugat.

Ay ano'i, nang matapos na

ang caniyang pagcacantá,

ay tumáe capagdaca

ito ngang ibong Adarna.

Ang príncipeng si don Juan

inailag ang catauán,

hindí siya tinamaan

para nang unang nagdaan.

Siya nangang pagtúlog na

nitong ibong encantada,

ang pacpac ay nacabucá

dilát ang dalauang matá.

Nang sa príncipeng matátap

nagtahan nang pagcocoplas,

umac-yat na siyang agad

sa cahoy na Piedras Platas.

Nang caniya ngang maquita

ang pacpac ay nacabucá,

dilát ang dalauang mata

nilapitang capagdaca.

Agad niyang sinungabán

sa paa'i, agad tinangnan,

guinapos niyang matibay

nang cintas na guintong lantáy.

At bumabá nanga rito

ang príncipeng sinabi co,

itong ibong encantado

dinalá, sa ermitaño.

Sa ermitañong quinuha

mahal na ibong Adarna,

inilagay nanga niya

sa mariquit na jaula.

Ang uica nang ermitaño

itong bangá ay dalhin mo,

madalí ca at sundin mo

ang ipinag-úutos co.

Muha ca nang tubig naman

dalauang bató ay busan,

nang sila ay magsilitao

manga capatid mong hirang.

Si don Jua'i, lumacad na

ang banga'i, caniyang dala,

sumaloc nang tubig siya.

at ang bató'i, binusan na.

Si don Pedro'i, ang nauna

na siyang nabusan niya,

lumitao capagcaraca

at hindi namamatay pa.

Umuling sumaloc naman

si don Diego ang binusan,

nagquita silang mahusay

at hindi pa namamatay.

Malaquing pasasalamat

nang magcapatid na liyag,

ualá silang maibayad

cay don Juang manga hirap.

Sila'i, agad napatungo

sa bahay nang ermitaño,

at naghain nanga rito

pinacain silang tatló.

Ay ano'i, nang matapos na

nang pagcain sa lamesa,

capagdaca ay quinuha

garrafang may lamáng lana.

At caniyang pinahiran

yaong sugat ni don Juan,

gumalíng agad nabahao

at ualang bacás munti man.

Nag-uica ang ermitaño

mangagsi-ouí na cayó

magcasundó cayong tatló

at huag ding may mag-lilo.

Don Juan ay cunin mo na

iyang mariquit na jaula,

baca di datning buháy pa

ang monarcang iyong amá.

Bago umalis at nanao

ang príncipeng si don Juan,

ay lumuhód sa harapan

nang ermitañong marangal.

Napabendición nga muna

at saca sila'i, nalis na,

si don Pedro ay nagbadyá

cay don Diegong bunso niya.

Si don Juan ay magaling pa

hindí mahihiyá siya,

at siya ang nacacuha

nito ngang ibong Adarna.

Ang mabuti ngayon naman

ang gauin nating paraan,

patayin ta si don Juan,

sa guitna nang cabunducan.

Si don Diego ay nag-uica

iya'i, masamang acala,

ang búhay ay mauaualá

nang bunsóng caaua-aua.

Ani don Pedro at saysay

cun gayon ang carampatan,

umuguin ta ang catauan

at saca siya ay iuan.

Ito ang minagaling na

sa loob nilang dalaua,

ang cataua'i, inumog na

nang bunsong capatid nila.

Di anong casasapitan

nang pagtulungan sa daan,

ay di nanga macagaláo

ang príncipeng si don Juan.

Quinuha na capagdaca

ang dalá nga niyang jaula,

nang dalaua't, omoui na

doon so reinong Berbania.

Nang sila'i, dumating na

sa canilang haring amá

ang ibong canilang dalá

nangulugó capagdaca.

Itinanong si don Juan.

nang hari nilang magulang,

sagót nang dalauá naman

di po namin naalaman.

Nang ito'i, maringig na

ang sabi nilang dalauá,

ang saquít ay lumubhá pa

nitong daquilang monarca.

Saca ang ibong marilág

balahibo'i, nangu-ngulág,

di magpaquita nang dilág

sa haring quinacaharap.

Ang uica nang hari bagá

itó ang ibong Adarna,

anong samá nang hichura

sa ibong capua niyá.

Ang sinabi nang medico

na ito rao ibong itó,

ay may pitóng balahibo

na tantong maquiquita mo.

At cun ito ay magcantá

lubhang caliga-ligaya,

ngayo'i, nangasaan bagá,

at di niya ipaquita.

Hindi pa nga nagcacantá

itong ibong encantada,

at sapagca nga uala pa

ang cumuha sa caniya.

Ito'i, aquing pabayaan

ang di niya pagsasaysay,

at ang aquing pagbalicán

ang príncipeng si don Juan.

Ano ang casasapitan

nang umuguin ang catauan,

hindi naman macagapang

sa guitna nang cabunducan.

Di anong magagauá pa

nang di macaquilos siya,

ang nasoc sa ala-ala

tumauag sa Vírgeng Iná.

Aniya'i, ó Vírgeng mahal

anó cayang naisipan,

manga capatid cong hirang

at aco'i, pinag-liluhan.

Ang boo cong ala-ala

caming tatlo'i, tiuasáy na,

mahusay na maquiquita

mahal naming haring amá.

O bacá pa caya naman

ay sa ibon ang dahilan,

at caya pinahirapan

sila ang ibig magtangan.

Cun sinabi nila sana

ang maghauac na ay sila,

yao'i, gaano na bagá

di ibigay sa canila.

Cayo naua'i, pagpalain

nang Dios at Ináng Vírgen,

gaua ninyong di magaling

ang guinhaua'i, siyang datnin.

Nagpanibagong nangusap

ang príncipeng na sa hirap,

ó Vírgeng Ináng marilág

amponin mo di man dapat.

Aco'i, iyong calarahin

cay Jesús Anác mong guilio,

magdalita't, patauarin

sa manga gaua cong linsil.

At doon sa oras naman

cun aco ma'i, mama matáy,

caloloua co'i, hugasan

nang caniyang dugóng mahal,

Ay anó'i, caguinsa-guinsa

sa pananalangin niya,

isang matanda'i, eto na

at nag-uica capagdaca.

Don Juan ay pagtiisan

ang madla mong cahirapan,

di na malalaong arao

guinhaua'i, iyong cacamtan.

Ang cataua'i, hinipo na

at hinilot nanga siya,

gumaling na capagdaca

at siya'i, nacatindig na.

Hayo't, lacad na don Juan

moui ca sa caharian,

di pa gumagaling naman

ang haring iyong magulang.

Lumacad na at umalis

itong príncipeng mariquít,

lagay ay cahapis-hapis

damit pa ay punit-punit.

Nang dumating nga siya

sa palacio'i, nagtuloy na,

sa haráp nang haring amá

at lumuhód capagdaca.

Ang hari'i, di macagalao

sa catre niyang hihigan,

at di naquiquilalang tunay

ang anác na minamahal.

Ay sa uala ring magbadyá

na magsabi sa caniya,

ang ibong na sa jaula

ay nangusap capagdaca.

Namayagpág at naghusay

nag-linis na nang catauán,

balahibo'i, pinalitao

anaquin ay guintong tunay.

At nagcantá nang ganitó

abá haring don Fernando,

quilalanin mo ngang totoó

ang naninicluhod sa iyo.

Iyan ang bunsó mong anác

si don Juan ang pamagát,

na nagdalita nang hirap

sa utos mo ay tumupad.

Yaong anác mong dalaua

na inutusang nauna,

anoma'i, ualang nacuha

at sila'i, naguing bató pa.

Nang ito ay masabi na

tumaha't, nagbago muna,

balahibong icalauá

na mariquit sa nauna.

Saca muling nagpahayág

abá haring sacdal dilág,

paquingán di man dapat

yaong cay don Juang hirap.

Ang bunsóng anác monghirang

nagtiis nang cahirapan,

at siyang nag-alís naman

batóng balot sa catauan.

Nang masabi nanga itó

naghaliling panibago,

nang balahibong icatló

na capua esmaltado.

At nag-uica nang ganito

mahal na hari'i, dinguin mo,

nagsi-oui silang tatló

sa bahay nang ermitaño.

Sila nga ay piniguing pa

pinacain sa lamesa,

pinangaralan pa sila

anác ang siyang capara.

Nang ito'i, maipahayag

naghalili namang agád,

nang balahibong icaapat

diamante'i, siyang catulad.

Nang macacain na naman

itong ermitañong mahal,

madlang sugat ni don Juan

pinagaling niyang tanan.

Nang ito'i, masabi na

tumaha't, naghalili pa,

balahibong icalimá

cahalimbaua'i, tumbaga.

Nangsila'i lumacad naman

sa bundóc at caparangan,

si don Pedro ay nagsaysay

na patayin si don Juan.

Si don Diego'i, sumansala

yao'i, masamang acala,

sa búhay na mauauala

ni don Juang ating mutya.

Nang ito'i, maipagturing

nitong ibong nagniningning,

naghalili siyang tambing

balahibong icaanim.

Ito'i, lalong cariquitan

sa icalimang nagdaan,

mahal na hari paquingán

cay don Juang cahirapan.

Ay ang pinagcaisahan

nang dalauang tampalasan,

ay umuguin ang catauan

sa guitna nang caparangan.

Nang hindi macagalao

ang príncipeng si don Juan,

capagdaca ay iniuan

aco'i, canilang tinagláy.

Nang masabi nanga itó

naghaliling panibago

balahibong icapitó

na anaqui ay carbungco.

Ito'i, siyang catapusán

mahal na hari'i, paquingán,

pinagdaanang cahirapan

nang bunsó mong si don Juan.

Sa malaquing auang lubós

nang Vírgeng Iná nang Dios,

isang matanda'i, dumulóg

at siya'i, tambing guinamót.

Hinipo na ang catauán

at pinag-ayos ang lagay,

nacatindig na mahusay

itong príncipeng si don Juan.

Caya co di ipaquita

ang mariquit na hichura,

ay hindi dumarating pa

ang sa aquin ay cumuha.

Ang isa pa haring mahal

ang anác mong si don Juan,

siya mo pong pamanahan

nitong iyong caharian.

Nang ito'i, masabi na

nitóng ibong encantada,

tumahán na nang pagcantá

hindi na naringig niya.

Ang saquít na dinaramdam

nang haring aquing tinuran,

parang nagdahilán lamang

at gumaling ang catauán.

Ang haring si don Fernando

tinipon na ang consejo,

at pinaghuntahan dito

si don Pedro't, si don Diego.

Sa guinauang caliluhán

sa capatid nilang hirang,

cun ano ang catampatang

parusang dapat ibigay.

Ang sagot nang calahatán

destierro'i, ang carampatan,

nang huag silang mapisan

sa príncipeng cay don Juan.

Nang cay don Juang matatap

ang hatol na iguinauad,

siya ay nagdalang habág

sa capatid niyang liyág.

Lumapit capagcaraca

sa harap nang haring amá,

dinguin nang vuestra alteza

ang aquing ipagbabadyá.

Alang alang sa corona

at hauac na cetro niya,

huag nang biguiang parusa

ang capatid cong dalauá.

Cun sila'i, ipadalá man

sa malayong caharian,

di co mababatang tunay

na hindi paroroonan.

Caya haring aming amá

patauarin na po sila,

sa Dios ito'i, talagá

ang guinaua nilang sala.

Ang di magpatauad naman

sa guinauáng casalanan,

ay di rin naman cacamtán

ang gloria sa calangitán.

Nang sa haring maunaua

yaóng cay don Juang uica,

pinatauad alipala

yaóng dalauang cuhilá.

Nagsamang nuling mahusay

doon sa palacio real,

ang hari nag-uica naman

sa tatlóng anác na hirang.

Cayong tatló'i, halinhinan

sa ibong co'i, magbabantay,

ang magpaualáng sino man

macacapalit ang búhay.

Sa cahabaan nang arao

nang canilang pagbabantay,

di mauala sa gunam-gunam

cay don Pedrong cainguitan.

Ang guinaua nilang laláng

ang dalaua'i, magsasabáy,

saca hahalili naman

ang príncipeng si don Juan.

Ay nang isang gabí bagá

ang ora'i, á las doce na,

guinising na nang dalaua

ang bunsóng capatid nila.

Si don Juan ang nagbantay

niyaong gabing calaliman,

nang magmamadaling arao

siya'i, agad nagulaylay.

Ang cay don Pedrong nilaláng

linapitang dahan-dahan,

yaong jaula at binucsan

ang ibon ay pinaualán.

At saca nga umalis na

na nag-ualang quibó siya,

ay niyong mag uumaga

si don Jua'i, naguising na.

Ano'i, nang caniyang maquita

na ang ibon ay uala na,

sinidlán nang tacot siya

sa mahal na haring amá.

Ito'i, sucat na pagmasdan

nang anác na sino pa man,

sinong di matacot naman

sa castigo nang magulang.

Sa malaquing tacot niya

sa búhay na macucuha,

nagtaanan capagdaca

at siya'i, umalis na.

Nguni aquin munang lisan

ang pag-alis ni don Juan

at ang aquing ipagsaysay

ang hari niyang magulang.

Nang siya ay maguising na

nagtuloy nanga sa jaula,

ang pintó ay nacabucá

at ang ibon ay uala na.

Capagdaca ay tinauag

ang caniyang tatlóng anác,

ang dalauang lilo't, sucáb

siyang lumapit na agád.

Itinanong capagcuan

ang ibon cung napasaan,

sagót ni don Pedro't, saysay

si don Juan ang nagbantay.

Ang nagpauala po'i, siya

doon sa ibong Adarna,

at cun cami ngang dalauá

huag mo pong biguiang sála.

Ang uica nang haring mahal

ay hanapin si don Juan,

at nang aquing maalaman

cun sinong may casalanan.

Yáo nanga't, lumacad na

magcapatid na dalauá,

cabunducan ang pinunta

si don Jua'i, quiniquita.

Ito'i, aquing pabayaan

na pag-lalacad sa párang,

ang aquing ipagsaysay

ang principeng si don Juan.

Doon naghinahán siya

sa bundóc niyong Armenia,

tantong caliga-ligaya

sa tanang bundóc na ibá.

Ang cahoy sa caparangan

cauili-uiling pagmasdan,

ang damó'i, gayón din naman

sadyáng nangagdiriquitan.

Ipagparito co muna

magcapatid na dalauá,

ang paghanap sabihin pa

cay don Juang bunsó nila.

Sa mabuting capalaran

sa Dios na calooban,

canilang napatunguhan

ang Armeniang cabunducan.

Doon nga nila naquita

ang bunsóng capatid nila,

si don Diego'i, nag-uica na

nang ganitong parirala.

Cun dalhín ta si don Juan

sa Berbaniang caharian,

quita ang parurusahan

nang haring ating magulang.

Ngayo'i, lalong mabuti pa

tayong tatló'i, magsasama,

at huag nating ipaquita

sa mahal na haring amá.

Doon nga tumahan sila

tatlóng magcapatid bagá,

ang tuá ay sabihin pa

sa cabunducang Armenia.

Ay ano'i, caguinsa-guinsa

isang balón ang naquita,

ibig ni don Juan bagá

ang lalim mataróc niya.

May lúbid nga sa ibabao

ang balón nilang dinatnán,

ay nag-uica si don Juan

acó ay inyong talian.

Sumagót nga si don Diego

aco'i, matanda sa iyo,

ang ihulog muna'i, aco,

ang lalim nang matantó co.

Si don Pedro'i, nagpahayag

aco'i, matanda sa lahat,

aco ang siyang marapát

na sa baló'i, sumiyasat.

At capag aquing tinangtáng

ang lúbid na iyong tangan,

hilahin ninyo pagcuan

nang aco'i, mapaibabao.

Tinalian nanga siya

inahulog capagdaca,

tatlong puóng dipa bagá.

ang siyang sinapit niya.

Sa malaquing catacután

ang lúbid agad tinangtáng,

hinila na sa ibabao

nang dalauang nagtatangan.

At tinanong nanga nila

cun ano bagang naquita,

paquingan ninyong dalauá

ang aquing ipagbabadyá.

Ang balón cong nilusungan

di co mataróc ang hangán,

dilím na di ano lamang

aco ay nahintacutan.

Ani don Diego naman

acó ang inyóng talian,

at nang aquing maalaman

ang sa balóng cahanganan.

Tinalian capagdaca

at siya'i, inihulog na

tatatló pa lamang dipá

ang siyang sinapit niya.

Sa malaquing tacot bagá

ang lubid ay tinangtáng na,

sa ibabao ay hinila

nang capatid na dalauá.

Ani don Juan at saysay

sa amin ay iyong turan,

cun inabót mo ang hangán

nang balón mong linusungan.

Sagót ni don Diego naman

di co masapit ang hangan,

at sa lubhang cadilimán

loob co'i, nahintacutan.

Ani don Juan at turing

aco ang taliang tambing,

at aquing sisiyasatin

itóng balóng sacdal dilím.

Tinalian capagdaca

ang bunsóng capatid nila,

sa baló'i, inihulog na

nang capatid na dalaua.

Ang sa historia ngang saysay

na sa balóng calaliman,

mahiguit sa isang daan

na dipá ang casucatán.

Nang siya nga'i, dumating na

sa fondo nang balón bagá,

ay quinalág capagdaca

ang lubid na tali niya.

Lumacad na capagcuan

ang príncipeng si don Juan,

isang pintó ang binucsán

pumasoc na nagtuluyan.

May isang campong maluang

doo'i, caniyang dinatnán,

linis ay ualang cabagay

nang lupang tinatapacan.

Ang sari-saring bulaclac

naroo't, namamacetas,

diquít ay ualang catulad

bangó'i, humahalimuyac.

Doon sa pag-libot niya

sa macetas at sampaga,

may bahay siyang naquita

diquít ay ualang capara.

Tumauag na capagcuan

ang príncipeng si don Juan,

siya naman ay dinungao

nang princesang na sa bahay.

Nang maquita'i, binati na

ang mariquit na princesa,

bibiguiang arao na maganda

poon nang tanang sampaga.

Anang princesa'i, ganito

salamat naman sa iyo,

namamangha ang loob co

nang iyong pagcaparito.

Sagót nang príncipe't, uica

abá mariquit na tala,

pagcaparito co'i, bigla

dalá nang sintang gahasa.

Inalipád sa itaas

nang malabay niyang pacpac,

saca po caringat dingat

sa harapan mo'i, lumagpác.

Caya mahal na diosa

huag cang mag-ala-ala,

sa Dios ito'i, talagá

tangáp ang hain cong sinta.

Ang sagot ni doña Juana

na cun may tapang cang dalá

magtulóy na pumanhic ca

at dini mag-usap quita.

Pumanhic na capagcuan

ang príncipeng si don Juan,

at nuha nang silla naman

ang dalaua'i, nag-agapay.

Ang uica nang princesa

doon sa hain mong sinta,

malaqui cong ala-ala

sa loob bagáng mag-isa.

Saan quita ilalagay

na iyong pagtataguan,

at baca icao ay datnan

nang giganteng tampalasan.

Yaong lilo at cuhilá

sa aqu'i, nag-aalaga,

malaqui co ngayong aua

sa buhay mong mauauala.

Isinagót ni don Juan

ualin mo sa gunam-gunam

at hamac sa aquing camáy

ang giganteng tampalasan.

Sa pag-uusap nila

nang príncipe at princesa,

siya nangang pagdating na

nang giganteng palamara.

Sa hagdan nang dumating na

tinauag si doña Juana,

amóy manusia aniya

dito'i, may tauo cang ibá.

Si don Jua'i, sumagót nga

anong dami mong usisa,

aco ang siyang nagsadyá

sa princesa mong alagá.

Anitong gigante naman

malaqui cong catuaan,

mayroon acong dinatnan

na sucat cong icabuhay.

Isinagót ni don Juan

yao'i, sucat mong asahan,

cun aco'i, iyong mapatay

pagsil-in ang aquing bangcay.

Anang gigante at badyá

cun gayon ay lalaban ca,

hinauacan capagdaca

ang espada't, naghamoc na.

Sa mabuting capalaran

sa Dios na calooban,

ay napatay ni don Juan

ang giganteng tampalasan.

Anang príncipe at badyá

ó mariquit na princesa,

anong hinihintay mo pa

at di pa umalis quita.

Ang sagót ni doña Juana

may lumbay rin acong dalá,

at aquing maiiuan pa

bunsó cong si Leonora.

Nariyan sa cabila naman

ang siyang quinalalaguian,

may alilang nagtatangan

isang serpienteng matapang.

Ani don Juang masiglá

dito ay iiuan quita,

at paroroonan siya

capatid mong Leonora.

Lumacad na nagtuluyan

itong príncipeng matapang,

doon sa icalauang bahay

sa mata'i, nacasisilao.

Ang hagda'y, gintong lantay

cauili-uiling titigan,

na cun sa lupang ibabao

ualang catulad cabagay.

Napatauo capagdaca

itong príncipeng masiglá,

siya namang pagdungao na

nang princesa Leonora.

Nang cay don Juang maquita

ang cariquitan at ganda,

ito'i, lumalo aniya

doon cay doña Juana.

Big-yan nang Dios na mahal

niyong pong magandang arao,

sagot nang princesa naman

ay capua maquinabang.

Nguni aco'i, namamangha

ó príncipeng daraquila,

lugar na ito'i, lihim nga

ay baquin mo naunaua.

Isinagót ni don Juan

ay abá palabang Buan,

paquinga't, aquing tuturan

ang sa aquin ay nagtaglay.

Isang bungang panaguimpan

sa pagtulog co'i, pumucao,

ang catulad co't, cabagay

ang isang pinag-ulapan.

Ang sa bungang tulog co nga

na pumucao sa pag-higa,

sa ilalim nitong lupa

ay mayroong isang tála.

At sa aquing pangangarap

aco'i, agád inalipad,

camuc-há'i, ibong may pacpác

dito aco inilagpac.

Hindi co nga máalaman

itó pong lihim na lugar,

sa Dios na calooban

cun caya po natutuhan.

Cayá mahal na princesa

huag cang mag-ala-ala,

ang Dios ang may talagá

cayá tangáp yaring sintá.

Sagót nang princesa't, sulit

magtulóy ca pong pumanhíc,

at nang iyo pong mabatid

handóg mong sintá sa dibdib.

Pumanhíc na capagdaca

itong príncipeng masiglá,

sa silla ay umupó na

nag-usap silang dalauá.

Isinagót ni Leonora

tungcól sa alay mong sintá,

malaquí cong ala-ala

serpiente'i, cun dumating na.

Saan quitá ilalagáy

na sucat mong pagtaguan,

nang hindi ca maamuyan

niyong lilo't, tampalasan.

Sagót nang príncipe't, badyá

huag cang mag-ala-ala,

ang bahala ay acó na

sa tacsíl at palamara.

Ano ay caguinsa-guinsa

ang lúpa ay umugong na,

siyang pagdating pagdaca

nang serpienteng palamara.

Sa hagdana'i, lumapit na

tinauag na si Leonora,

amóy manusia aniya

dito'i, may tauo cang ibá.

Sumagót si don Juan

sa serpienteng tampalasan,

yaring espada cong tagláy

aalis nang iyong búhay.

Anang serpiente'i, ganitó

iyan ang siyang hanap co,

ualang pagsalang totoó

icao ay bibihaguin co.

Ano pa nga at nag-laban

ang capua lacas, tapang,

ang príncipe'i, di tamaán

nang serpienteng tampalasan.

Ang isang catacá-tacá

sa tacsíl at palamara,

ang úlo'i, cun mapútol na

naniniquit na mulí pa.

Nang maguing tatlóng oras na

ang canilang pagbabaca,

cay don Juan ay nagbadyá

ang tacsíl at palamara.

Quita ay magpahingaláy

nitóng ating pag-lalaban,

napa-ayon si don Juan

sa serpienteng tampalasan.

Sa príncipeng pagcalagay

sa bintanang tapat naman,

ang princesa ay dumungao

at siya ay tinauagan.

Don Juan ay abutín mo

itóng mahal na bálsamo,

at siyang ibubuhos mo

sa mapupútol na úlo.

Ang balang úlong mapugay

cahit siya'i, lumucsó man

cun ma agád mong mabusan,

di mauulí sa lagay.

Quinuha na capagdaca

ang mahal na balsamera,

at mulíng naghamoc sila

nang serpienteng palamara.

Nang maputol na ang anim

na úlo nang lilo't, tacsíl,

at di na mauling tambing

cagalitan ay sabihin.

Lalo nga ang cagalitan

dito sa princesang mahal,

at biniguian si don Juan

nang bálsamong cagamutan.

Anang serpiente at badyá

dini sa úlo cong isá,

na ngayo'i, natitirá pa

sa búhay ninyo'i, cucuha.

Ang dalaua'i, nagsagupa

umulit silang nagbangá,

ang úlong natitirá nga

nalaglág agád sa lúpa.

Capagdaca ay binusan

nang bálsamo ni don Juan,

siya nangang pagcamatáy

nang serpienteng tampalasan.

Ani don Juan at badyá

ó mariquit na princesa,

anong hinihintáy mo pa

at hindi umalís quitá.

Sa pagmamadaling tunay

nang princesang matimtiman,

ang lobo niyang aliuan

ang na-isucbit na lamang.

Diamanteng singsing niya

ay naiuan sa lamesa,

nagsi-alis nanga sila

dalauang magcasi't, sintá.

At canilang dinaanan

si doña Juanang marangal,

ang tatló'i, nalis naman

at sa lúbid nagtuluyan.

Nang sila ay dumating na

sa lúbid na laan bagá,

sila ay nangagtáli na

at hinila capagdaca.

Nang dumating sa ibabao

ang tatló'i, magcacasabáy,

si don Diego ay nagsaysay

narito na si don Juan.

Cay don Pedrong maquita

mariquit na Leonora,

tinablán agád nang sintá

púso niya't, ala-ala.

Niyong sila'i, aalis na

at oouí sa Berbania,

ay nangusap capagdaca

ang princesa Leonora.

O don Juang aquing búhay

ay aquing nacalimutan,

ang singsing cong minamahal

sa lamesa ay naiuan.

Anang príncipe at badyá

cayo'i, maghintay aniya

at aquing cucunin muna

yaong singsing nang princesa.

Ani doña Leonora

huag na guilio co't, sintá,

cun paroon cang mag-isá

malaqui cong ala-ala.

Ang uinica ni don Juan

yao'i, masamáng maiuan,

aquin ngang pagbabalicán

at aco'i, nahihinayang.

Sa hindi ngani mapiguil

itong príncipeng butihin,

ay nagtali nangang tambing

lumusong na magtuloy rin.

Nang mayroong sampóng dipá

ang lúbid na nahugos na,

ay pinatíd capagdaca

ni don Pedrong palamara.

Di anong casasapitan

sa gayong lalim na hucay,

gauang capanganyayaan

capatid na tampalasan.

Nang maquita nang princesa

guinauá sa casi't, sintá,

halos manao ang hininga

sa baló'i, tatalóng sadyá.

Agád siyang hinauacan

ni don Pedrong tampalasan,

aanhin mo si don Juan

aco'i, narito rin naman.

Ang nasoc sa ala-ala

nang hindi bitiuan siya,

ang lobong aliuan niya

caniyang paualán bagá.

Quinuha na sa sucbitan

at inihulog sa húcay,

nguni't, bago binitiuan

caniyang pinagbilinan.

Cun nasactan si don Juan

gamutin mo capagcuan,

siya'i, aquing hinihintay

sa caniyang caharian.

Umalis at lumacad na

magcapatid na dalaua,

sampong dalauang princesa

ina-oui sa Berbania.

Atin munang pabayaan

ang paglalacad sa parang,

at ang aquing ipagsaysay

ang hari nilang magulang.

Yaón ang napanaguimpán

nang haring Fernandong mahal

ang anác na si don Juan

pinag-lilo at pinatáy.

Ito'i, lisanin cong agád

na sa haring napangarap,

at ang aquing ipahayág

ang apat na naglalacád.

Nang sila'i, dumating na

doon sa reinong Berbania,

sa palacio'i, nagtuloy na

humarap sa haring amá.

Lumuhód na sa harapán

nang amá nilang magulang,

canilang ipinagsaysay

lahat nang pinagdaanan.

Si don Juan po'i, hindi na

na amin siyang naquita,

itong dalauáng princesa

ang siya naming nacuha.

At sa lupang calaliman

doon namin nasumpungán,

may alagang nagtatangan

gigante't, serpienteng hunghang.

Cami ay naquipagbaca

at lumaban sa canila,

nang manga-patáy pagdaca

manga princesa'i, dinalá.

Nang ito'i, mapaquingan

nang hari nilang magulang,

di hamac ang catauaán

at sila'i, benendicionan.

Itong hari'i, may tuá man

sa manga princesang tagláy,

malaqui ring calumbayan

sa anác na cay don Juan.

Nagsitindig capagdaca

capua tinanong sila,

na cun alin sa dalauá

ang maguiguing asaua.

Sumagót na capagcuan

si don Pedrong tampalasa't,

tinuro sa haring mahal

si Leonorang timtiman.

Itong mahal na princesa

lumuhód capagcaraca,

dinguin nang vuestra alteza

ang aquing ipagbabadyá.

Aco po ay palugalán

manga pitong taón lamang,

saca aco pacacasal

sa anác mong minamahal.

Aco'i, biguian mong tambing

nang isang silid na lihim,

at doon co tutuparin

ang panata cong gagauin.

Nang ito ay mapaquingan

nitong haring matimtiman,

caniyang ipinaayunan

sa princesang cahingian.

Inilagay nangang tambing

sa isang silid na lihim,

at doon nga gaganapin

ang panata niyang hiling.

Si don Diego't, doña Juana

iquinasal capagdaca,

catuaa'i, sabihin pa

boong reino nang Berbania.

Ay ano'i, nang matapos na

siyam na arao na fiesta,

caguluha'i, payapa na

nitóng daquilang monarca.

Aquing ipagbalic naman

sa lobong pinacaualán,

nang maquita si don Juan

manga lamóg ang catauán.

Ang guinaua capagdaca

nitong lobong encantada,

guinamót pinag-ayos na

catauáng caaya-aya.

Ano'i, nang gumaling naman

at siya nga'i, macagalao,

ang lobo'i, nuha pagcuan

nang tatlong botellang hirang.

Dalaua'i, tali sa paá

cagát sa bibig ang isa,

saca umalis pagdaca

itong lobong encantada.

Nagtulóy na capagcuan

doon sa ilog nang jordán,

nagcataóng nalilibang

yaong manga nagbabantay.

Isinaloc nanga niya

ang daláng tatlóng botella,

at lumipád capagdaca

ito ngang lobong masiglá.

Hinabol na capagcuan

niyong tanang nagbabantay,

ang lobo'i, napailanláng

at di nila inabutan.

Nang ito'i, dumating naman

sa príncipeng cay don Juan,

ang ulo'i, agad binusan

tuloy hangang talampacan.

Nang siya nga ay mabusan

tubig na galing sa jordan,

nagbango't, lumacás naman

itong príncipeng marangal.

Quinuha na niyang tambing

diamanteng naiuang singsing,

sa aua nang Ináng Vírgen

lobo ang nagparaan din.

Si don Jua'i, quinasihan

nang Dios na Poong mahal,

nacaahong matiuasáy

sa balóng quinalalag-yan.

Ang nasoc sa calooban

nitong príncipeng timtiman,

moui siyang magtuluyan

sa caniyang caharian.

Sa pag-lacad ni don Juan

sa bundóc at caparangan,

nagdamdam nang capagalan

sa tinding sicat nang Arao.

Sa isang puno nang cahoy

na malaqui't, mayamung mong

siya roon ay sumilong

at humilig naman tuloy.

Sa calamigan nang hangin

at tantong caalio-alio,

ay agad nang nagupiling

itong príncipeng butihin.

Ano ay caguinsa-guinsa

doon sa pagtulog niya,

siya nangang pagdating na

mahal na ibong Adarna.

At sa tapat ni don Juan

sa cahoy na sinilungan,

namayagpag at naghusay

balahibo sa catauán.

At saca siya nagcantá

nang tantong caaya-aya,

don Juan magbangon na

sa tulog mo'i, gumising ca,

Sa voces na mataguinting

siya'i, agad na náguising,

at pinaquingang magaling

ang sa ibong pagtuturing.

Malaquí mong ala-ala

sa princesa Leonora,

may lalo pa sa caniya

nang cariquitan at ganda.

Malayo nga rito lamang

ang caniyang caharian,

at malapit siyang tunay

sa sinisicatan nang Arao.

Na cun siya mong macuha

at iyong mapangasaua,

dito sa mundo'i, pang-una

sa cariquitan at ganda.

Yaong tatlong princesa

sa haring Salermong bunga,

si doña María Blanca,

ang matandá sa dalaua.

Sunód si doña Isabel

parang maningning na garing,

si doña Juana'i, gayon din

ang tala'i, siyang cahambing.

Hayo lacad na don Juan

sa reino nang de los Cristal,

ipagcacapuri mo naman

sa haring iyong magulang.

Nang ito ay maringig na

nitóng príncipeng masiglá.

naualá sa loob niya

ang princesa Leonora.

Lumacad na nagtuluyan

ang príncipeng si don Juan,

caniyang pinatunguhan

sinisicatan nang Arao.

Aquing lisanin na muna

yaong pag-lalacad niya,

at ang aquing ipagbadyá

ang princesa Leonora.

Arao, gabi'i, tumatangis

sa quinalalaguian'i silid,

ang caniyang sinasambit,

si don Juang sintá't, ibig.

Cun caya humingi aco

nang pitóng taóng término,

si don Juan ang hintay co

caya nagtitiis dito.

Na cun hindi ca binuhay

nang lobo cong pinaualán,

caloloua mo man lamang

aco'y paqui-usapan.

Ito'i, itiguil co muna

pananaghoy nang princesa,

at ang aquing ipagbadyá

si don Juan de Berbania.

Tatlóng taóng ualang culang

ang pag-lalacad sa párang,

hindi niya maalaman

ang reino nang de los Cristal.

Sa malaquing capalaran

nang príncipeng si don Juan,

ay nasalubong sa daan

ang isang matandang mahal.

Anang príncipe at badyá

núno'i, magdalang áua ca

na cun may baon cang dalá

aco'i, limusan po niya.

Sagót nang matanda naman

mayroon nga acong taglay,

munting duróg na tinapay

quinacain co sa daan.

Narito't, cumuha ca na

at nang huag magutom ca,

nang cay don Juang maquita

ay nasuclám bagá siya.

Ang tinapay ay maitim

ang isa pa ay bucbúquin,

sa malas niya at tingin

nacasusuclám na canin.

Sa malaquing cagutuman

nang príncipeng si don Juan,

nuha nang munti lamang

at para bagang titicmán.

Nang caniyang malasahan

itong bucbúquing tinapay,

masarap at malinamnam

parang cahahango lamang.

Anitóng matandá bagá

ang aquing bumbóng na dalá,

may lamang pulót aniya

cumuha at uminóm ca.

Humigop na si don Juan

nitong pulót nang puquiotan

ay naualá capagcuan

ang caniyang cagutuman.

At nulí ngang nag-uica pa

matandang causap niya,

diyan sa bumbóng na isá

may lamáng tubig aniya.

Huag mong ubusin lamang

caunti aco't, iuanan,

at mahaba pa ngang aráo

ang pag-lacad co sa párang.

Nang maquita ni don Juan

yaong bumbóng na may lamán,

ay isang dulong cauayan

ang siyang quinalalag-yan.

Uica nang principe at badya

núno po ay maquinig ca,

cun ito'i, ubusin co na

munti ma'i, ualang itirá.

Sagót nang matandá naman

inomin mo na don Juan,

cahit aco'i, maualá man

huag icao ang magculang.

Ininóm na ni don Juan

tubig na camuc-ha'i, cristal,

sa Dios na calooban

hindi nagculang munt